Haber Detayı
07 Şubat 2015 - Cumartesi 01:00
 
10 .10.2013 TARİHİ TESADÜFÜMÜDÜR?
MAGAZİN Haberi
10 .10.2013 TARİHİ TESADÜFÜMÜDÜR?

Çok değerli iş adamımız Abdolbari Goozel’in yaptıracağı Ehmedê Xanî Yüksek Okul açılışının tarihi 10.10.2013’tür. Acaba bu açılış tarihi bir tesadüfümü? yoksa Yüce Xan’in  bilimsel ve dinsel kimliğinin bir tazahürünün tamamlanmasımıdır? Xanî telmih sanatına başvurarak Mem û zin serüvenini "on”sayısal temele dayandırmıştır.   Xanî’nin on sayısına önem verişi tesadüfü değildir. Bu on sayısını açalım: Telmihli “on sayısı” tekniği Yüce Xanî’nin bilim ve din kimliğinin izahını ifade eder.   a)- İbrane halkına kurtuluş reçetesi olarak vaat edilen topraklara götürülmesi için Hz. Musa’ya gelen on emiri Xanî kendine şiar etmiştir. Sayı kavramı Matematik ilminin başlangıç alfabesidir. Felsefe, fizik matematik bilimlerini öğreten fakülteleri olmayan Yüksek öğretim mekânları üniversite değil, kolej adıyla adlandırılır. Amarika’da böyledir. Matematik ilmi akıl-irade mekânının ürünüdür. Antik-yunan filozofu Aristo’nun açtığı(ekol) okulun kapısına ”matematik bilmeyen giremez” demişti. Aristo matematiğin önemini hocası Eflatun(platun),Sokrat ve phisagor’dan özümlemiştir. Sayısal felsefe kurucusu Phisagor’dur. İlk özdek unsur 1 sayısıdır. Bir Allah’ın simgesidir. Filozof Xanî’in ulus-devlet tezinin bilim temeli Plato’nun devlet çalışmadır. Platon’da sayısal temel Phisagor anlayışıdır. Örneğin çift sınıf sayısını 1x2x3x4x5x6x7=5040 aile sayısı ile sınırlanmıştır. Flozof baba( 7+1=8) sayısı islamiyette tanrının katı olan cennettir.8+1=9 dünyanın ve üzerinde yaşayan insanın uydu âlemidir. 9+1=10 Allah’ın İbrani halkının kurtarıcısı Hz. Musa’ya illetiği  ”on emri” ifade eder.   Musa peygamber ve İbrani halkının macerası kutsal Kur’anın çokça süre ve ayetlerinde vardır. Babamızın hazırladığı kurtuluş destanının bilim ayağı platon’dur. Bu düşüncelerinin meşrululuğunun yeri beyan yeri Allah’ın kelamı Kur’andaki Hz. Musa, Fravun, İbranilerle olan bölümleridir.   Yere düşmüş bir halkın ayağa kalkış antik ilacı “on emrin” içeriğine saygı ve ümit ile telmihlerde bulunmuştur. Açık ve samimi ifade ile kurgusunun bilim ve din ile bir nevi aklanmayı arzulamıştır. Yazıların meşruluğunu kaynak göstermiştir.(1)   b)- Mem û Zin eserinde Xanî kurgusunu sahnelediği ciziri-botanda kulağa, göze hitap ederek sahnede sergilediği(pratik bölümünde) aktör ve aktris sayısı ondur. Tez destanın mekân ve zaman şeridinin göz önüne serildiğinde rol verdiği tüm ilgili birey sayısı ondur. Bunlar Zeydin Bey, Siti, Zin, Heyzebun, Tacettin, Mem, Arif, Çeko, Beko, Gurgin.   Saray içi,ZeydinBey,Siti,Zin,Heyzebun,ve gurginkapı bekçisi beko’dur.Saray dışı mekanında tacettin,Arif,Çeko ve Mem’dir   c)- İnsanoğlunun akıl etkisiyle yarattığı ses armonililerinin ismine Müzik diyoruz. Sese tiz ve pes özellikleri verip düzenliyoruz. Bu ses dizilişlerinde oluşan Müzik kompozisyonlarına “Makam diyoruz. Yüce Xanî 10 makamlı düşünce ifadelerini sanatlaştırıyor. İlham sanatıyla telmihlendi. Bu makamlar Mem û Zin sıralamasıyla   Geveşt, Şehnaz, Neva, Uşşak, Eve, İraki, rast, rehavi, Zenguli, huseyni’dir   d)-İnsanlar tüm canlılar gibi sesler vermektedir. Bu sesler söylem ve yazılım şeklindedir. Ses kelimelerin dizilişi “cümle” “şiirlerde” “mısralar kurulur. Kurtuluş destanındaki bütün mısralar 10 hecelidir. Beyitler ve şiirler aruz vezni ile yazılmıştır. Fa i la tün failatün falün kalıbı kullanılmıştır.   Xanî bunun inceliklerini ancak Nizami, Cami ve Ömer Hayyam'ın çok iyi anladığına vurgu yapar. Aruz veznine birkaç örnek: “Çı bıkim ku qewi kesad e bazar Ninin ji gumaşi ra xaridar “   Ne yapayım ki Pazar kesattır, durgundur Değerli kumaşın hiçbir müşterisi yoktur.   Burada Xanî Kürt dili ve edebiyatını altın ve gümüşe benzetiyor. Ancak bunun piyasa ve pazarının durgun oluşunu Kürt dili ve edebiyatını koruyucu bir gücün olmayışında kaynaklandığına vurgu yapıyor. Şayet koruyucu güç olsaydı, onun lideri de dil ve edebiyattan anlasaydı; o zaman Ali Herri,feqiye Teyran’a,Mela cizireyi misyonunu yaşatırdı. görüldüğü gibi Xanî’nin  bilimsel kimliğinin nüvesi on sayısıdır.Dolayısıyla Yüksek Okulun açılış tarihi 10.10.2013 oluşu Xanî’nin bilimsel kimliğinin bir ayağı olan eğitimin torunları tarafından tamamlanması olarak görebiliriz.   Ehmedê Xanî adına bu kutsal eğitim yuvasının yapımı gerçekleştiren değerli iş adamımız  Abdolbari Gozel’e sonsuz teşekkürlerimi sunarım. (1)           Xalilog Ş.Eryılmaz
Kaynak: Editör:
Etiketler: 10, .10.2013, TARİHİ, TESADÜFÜMÜDÜR?,
Yorumlar
Haber Yazılımı