Mevlanzade Rıfat

1869 yılında İstanbul'da doğdu. Süleymaniye Kürtlerindendir. Meşrutiyet döneminde Serbesti gazetesinde liberal ve Kürtçü yayınlar yaptı. İttihat Terakki Partisi’nin aktif muhaliflerinden biriydi. Gerek Serbesti’de ve o dönem İstanbul’da çıkan diğer Kürtçü yayınlarında bir çok makalesi yayınlandı. Aynı tarihlerde İstanbul’da kurulan Kürt Öğrenci Derneği’nin (Hêvi) yayın organı Rojê Kurd’de yayınlanan yazıları vardır.
Sultan Mehmet Reşat’ın adamı olduğu suçlamasıyla 12 yıl sürgün cezasına çarptırıldı. 1908’de ilan edilen İkinci Meşrutiyet döneminde affedilerek, Yemen’den İstanbul’a döndü. Abdülhamit’in tahttan indirilmesi için çalıştı. Fedakaran-ı Millet Cemiyeti içinde yer aldı. Cemiyetinin yayın organı Hukuk-ı Umumiye gazetesinin sorumlu müdürü oldu. Daha sonra Serbesti gazetesini çıkardı. 
31 Mart Vakası baş gösterdiğinde olaylarda parmağı olduğu gerekçesiyle on yıl sürgün cezasına çarptırıldı. Önce Mısır’a sonra da Atina’ya gitti. 
Paris’e geçerek yurt dışında muhalefet hareketinin önde gelen isimlerinden biri olan Kürt Şerif Paşa ile ilişkilerini geliştirdi. 27 Temmuz 1909 tarihinde Kürt Şerif Paşa’yla imzaladığı bir anlaşma çerçevesinde Serbesti’yi haftalık olarak Paris’te yayımlamaya başladı. 12 sayıdan sonra Serbesti yayınına ara verdi ve Mısır’a geri döndü. 
Mısır’da tekrar Serbesti’yi çıkardı. Gazetenin kapatılması üzerine tekrar Paris’e döndü. Burada dört sayı çıkarabildiği Serbesti ile hem İttihat ve Terakki hem de Kürt Şerif Paşa’nın Meşrutiyet gazetesine sert eleştirilerde bulundu. Mısır’dan Atina’ya geçerek Faruk ve Cihat adında iki gazete çıkardı. 
Ahmet Muhtar Paşa Hükümeti zamanında çıkan af üzerine 29 Temmuz 1912 tarihinde İstanbul’a döndü. Emniyet Müdürlüğü’ne teslim oldu. Divan-ı Harb-ı Örfi kararı gereğince Bursa’da ikamet etti. 
Serbesti gazetesini İstanbul’da ikinci kez yayınladı. Gazete bir süre sonra kapatıldı. Erkekler Dünyası adlı bir dergi çıkardı. 
Lozan Antlaşması’ndan sonra adının 150’likler arasında yer alması nedeniyle Türkiye’yi terk etti. Suriye’ye yerleşti. 1927 yılında Kürtçülerin Ermeniler'le birlikte kurduğu Hoybun Cemiyeti’nin kurucuları arasında yer aldı.
1930 yılında Suriye’nin Halep şehrinde öldü.
ESERLERİ:
Gazeteciliği ve siyasi mücadelesiyle ilgili tanıklıklarını içeren anılarından oluşan kitaplar yazdı. Bunlardan bazıları şunlardır: 
Bilanço, Yahut Vatan Uğrunda Çektiklerim, Yemen Hakkında Dâhiliye Nazırı Talat Bey Efendi’ye Açık Layiha, İnkılab-ı Osmaniyeden Bir Yaprak Yahut 31 Mart 1325 Kıyamı, Hakk-ı Vatan Yahud Tarik-i Mücahedede Hakikatler Ketmedilemez, Türkiye İnkılâbının İç Yüzü.

Kronoloji / kayıt