Burhaneddin Ahmet 1345 (H. 745) yılında Kayseri’de doğdu. Babası Kayseri Kadısı Şemseddin Mehmet idi. Oğuzların Salur boyuna mensuptu. Küçük yaşta tahsiline başlayan Burhaneddin Ahmet, Farsça, Arapça, mantık, fıkıh, usul, feraiz, hadis, tefsir, hey’et ve tıp ilimlerini öğrendi. 21 yaşındayken Kayseri kadılığına tayin oldu (1364).
Kadı Burhaneddin’in Kayseri kadılığı Eratna Devleti’nin çöküş halinde bulunduğu zamana rastlar. Eratna Hükümdarı Ali Bey zayıf iradeli bir kişiydi. Devlet içerisinde anarşi ve emirler arasında rekabet bütün hızıyla devam ediyordu. Eratna Devleti’nin içinde bulunduğu bu krizi değerlendirmek isteyen Karamanoğulları, Kayseri’ye hücum ederek zaptettiler. Ali Bey’i esir olmaktan Kadı Burhaneddin kurtardı. Ali Bey bu yardımı üzerine, onu vezirlik makamına getirdi. 1380 yılında Ali Bey’in ölmesi ile yerine geçen 7 yaşındaki oğlu Mehmet Çelebi’ye naib tayin edildi. Bölgenin kuvvetli emirlerinden Amasya Emiri Hacı Şadgeldi Paşa’yı Danişmendiye köyü önünde yaptığı muharebede bozguna uğrattı. Şadgeldi Paşa yapılan muharebede öldü.
Böylece devlet için nüfuzunu pekiştiren Kadı Burhaneddin Ahmet, Eratna Hükümdarı Mehmet Çelebi’yi bertaraf ederek saltanatını ilan etti (1381). Adına hutbe okutup para bastırdı. Bundan böyle kendi adıyla anılacak devletini idare etmeye başladı.
Kadı Burhaneddin, 18 yıl süren hükümdarlığında, Amasya Emirliği, Erzincan Emirliği, Candaroğulları Beyliği, Karamanoğulları Beyliği ve Taceddinoğulları Beyliği ile mücadele ederek bu beylikler üzerine hakimiyetini kabul ettirmeye çalıştı.
Memluk sultanına isyan eden Malatya Naibi Mintaş’ın teklifi üzerine Malatya'yı almak istemesi, Memluk Sultanı Berkok’la arasını açı.
Memluklerin Halep Valisi Yılboğa, Sivas önlerine gelerek şehri muhasara etti. Fakat Kadı Burhaneddin’in başarılı müdafaası karşısında 40 günlük bir muhasaradan sonra 1388’de çekilmek mecburiyetinde kaldı.
Sultan Berkok ile Kadı Burhaneddin arasında dostluk, ancak Timur Han’ın batı seferleri sebebiyle tekrar kuruldu. Kadı Burhaneddin’in Akkoyunlular ile önceleri kötü olan münasebetleri de 1388 senesinden sonra düzeldi. Daha sonraları Akkoyunlu Devleti’ni kuracak olan Karayülük Osman Bey de, onun yanına rehin bırakılmıştı. 1389 senesinde Karakoyunlu Türkmenleri ile Erzincan Emiri Mutahharten karşısında yenilen Akkoyunlu Ahmet Bey, Kadı Burhaneddin’e sığınmak mecburiyetinde kaldı.
Kadı Burhaneddin, 1389 Kosova Muharebesi’ne kadar Osmanlılar’la dostane münasebetler içindeydi. Bu tarihten sonra onun batıya yönelerek, Osmanlı nüfuz sahasını tehdide başlaması ve Taceddinoğulları ve Candaroğulları gibi beyliklerin tahrikleri iki devlet arasındaki dostluğun bozulmasına sebep oldu.
Kadı Burhaneddin’in kuvvetleri, Osmanlı öncülerini 1392 yılında Çorumlu sahrasında ağır bir yenilgiye uğrattı. İki taraf arasındaki mücadele, Timur Han’ın Anadolu’ya gelme ihtimali üzerine tekrar dostluğa döndü.
Kadı Burhaneddin, Timur’un Anadolu’ya geleceğini haber aldığı zaman, Sivas’ı tahkim ederek savaşa hazırlandı. Fakat Timur Han, Anadolu’ya girmeden geri dönerek 1394 yılında Altınordu Hanı Toktamış’la savaşa girdi. Akkoyunlular, 1395 Erzincan Seferi sırasında Kadı Burhaneddin’in yanında yer aldılar. 1396 yılında Karamanoğulları'na tabi olan Kayseri Valisi Şeyh Müeyyed’i cezalandırmak için yapılan sefere Karayülük Osman Bey de katılmıştı. Şeyh Müeyyed’e onun aracılığıyla aman verilmişse de, Kadı Burhaneddin bir süre sonra Şeyh Müeyyed’i öldürdü. Bu yüzden bir müddet sonra Kadı Burhaneddin ile Karayülük Osman Beyin arası açıldı. 1398 yılında Sivas önlerinde yapılan muharebede Karayülük Osman Bey, Kadı Burhaneddin’i mağlub ederek, öldürdü.
Öldürüldüğünde 54 yaşında bulunan Kadı Burhaneddin’in kabri Sivas’taki türbesindedir.
Kronoloji / kayıt
Kayıt
2025-08-15 06:09:56