Baba adı Hacı Veli Oğlu İdris, anne adı Vesile Hanım'dır. Kendi köyünde 4 yıllık ilkokulu ve 3 yıllık Rüştiye'yi bitirdi.
1914 yılında öğrenimine devam etmek üzere tek başına İstanbul'a gitti. Maarif Nazırı Şükrü Bey tarafından parasız yatılı öğrenci olarak Kastamonu Muallim Mektebi'ne gönderildi. 1916'da naklen İstanbul Muallim Mektebi'ne gelerek öğrenciliğine orada devam etti.
Muallim Mektebi'nde öğrenciliği, Birinci Dünya Savaşı'nın güç yaşam koşullarını dayattığı yıllara rastlamaktadır. Okulu bitirdikten sonra 1918'de Almanya'ya daha üst öğrenim için gönderildi. 1918-1919 yıllarında Almanya'nın Karlsruhe kentindeki Ettlingen Öğretmen Okulu'nda 8 aylık bir programa devam etti.
1919 yılında Eskişehir Muallim Mektebi'nde Resim ve Elişi ile Beden Eğitimi öğretmeni olarak göreve başladı. 1921'de Yunan işgalinden hemen önce Ankara'ya atandı. 1922'de yeniden öğrenim görmek üzere Almanya'ya gönderildi.
1922 sonundan başlayarak 1924 Nisan'ına kadar Konya Muallim Mektebi'nde, aynı yılın güzüne kadar Ankara Muallim Mektebi'nde öğretmenlik ve yöneticilik yaptı.
Daha sonra kısa bir süre Adana Muallim Mektebi'nde öğretmenlik yaptı. 1925'te 5 aylığına mesleki eğitim kurumlarında incelemeler yapmak üzere yeniden Almanya'ya gönderildi. Dönüşte 1925 yılında Ankara Muallim Mektebi'nde öğretmenlik yaptı.
11 Mart 1926 tarihinde Maarif Vekaleti Levazım ve Alatı Dersiye Müzesi Müdürlüğü'ne atandı.
10 Temmuz 1926 ile 26 Ağustos 1926 tarihleri arasında, ilköğretim müfettişleri ve ilkokul öğretmenleri için Ankara'da açılan "İş İlkesine Dayalı Öğretim Kursu"na katıldı. Yabancı öğretim üyeleri ile birlikte daha sonra Köy Enstitüleri'nin temel ilkesi, durumuna gelecek "iş için, iş içinde, işle eğitim" anlayışını geliştirdi.
26 Ocak 1927'de ilkokul öğretmeni Nafia Kamil Hanım ile evlendi.
Aynı yıl Sivas ve Ankara'da ilköğretim müfettişleri için açılan kurslarda öğretmenlik yaptı. Ankara'da uluslararası ders araç-gereçleri sergisini açtı.
1928'de ilk çocuğu olan Engin Tonguç, 1936'da ikinci çocuğu Yalım Tonguç dünyaya geldi.
1929-1933 yıllarında diğer görevlerinin yanı sıra, Gazi Eğitim Enstitüsü'nde etkin görevlerde bulundu. Burada hem öğretmenlik yaptı, hem de Resim-İş Bölümü'nü kurdu.
1934'te Soyadı Kanunu'yla Tonguç soyadını aldı.
1934-1935 yıllarında Gazi Eğitim Enstitüsü'nde vekil olarak müdürlük yaptı.
3 Ağustos 1935'te Köy Enstitüleri'ni kurmasına yarayacak İlköğretim Genel Müdürlüğü görevine vekaleten getirildi. Dönemin Kültür Bakanı Saffet Arıkan'a, köy enstitülerinin temelini oluşturacak bir rapor sundu.
1936'da Kayseri, Çorum ve Yozgat illerini kapsayan bir geziyle, buralarda eğitmen kurslarının açılabilirliğini araştırdı. Temmuz 1936'da da Köy Enstitüleri'nin modeli sayılan ilk Eğitmen Kursu'nu Eskişehir iline bağlı Mahmudiye'de açtı.
1937'de Köy Eğitmenleri Yasası çıktıktan sonra, İzmir'de Kızılçullu'da (bugünkü Şirinyer), Eskişehir Çifteler'de ilk köy öğretmen okulları açıldı. 1938'de ilköğretim kurumlarını incelemek üzere Bulgaristan, Macaristan ve Almanya'da bulundu.
28 Aralık 1938 tarihinde Hasan Ali Yücel Milli Eğitim Bakanı olduktan sonra, vekaleten yürüttüğü İlköğretim Genel Müdürlüğü görevine asaleten atandı.
17 Nisan 1940'ta Köy Enstitüleri Kanunu çıktıktan sonra açılmaya başlayan enstitülerle çok yakından ilgilendi. 1946'da görevden alınışına kadar, enstitüler için canla başla çalıştı.
İkinci oğlu Yalım Tonguç, 1944'te öldü.
İkinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü çalışmalarından dolayı kendisini takdir etti. İnönü onu, 25 Eylül 1946'da görevinden alarak, Talim Terbiye Kurulu üyeliğine getirdi. Ardından Türkiye'nin değişik yerlerinde sürgün olarak öğretmenlik yaptı. 1954'te kendi isteğiyle emekli oldu.
1956'da Avrupa'yı gezdi ve İsviçre'deki Pestalozzi Çocuklar Köyü'nü inceledi. 1958'de hastalandı.
24 Haziran 1960 tarihinde Ankara'da vefat etti.
Kronoloji / kayıt
Kayıt
2025-08-15 02:28:31