Patrik Nerses’in Genelgesi
Patrik Nerses’in altında imzasının bulunduğu 5 Mayıs 1879 tarihli genelge Sivas’ta ele geçirilmişti. Genelge şöyleydi; “İlişik önemli talimat ıslahat komisyonunun kararıyla bütün piskoposluklara gönderildiği gibi size de gönderildi. İyi mütalaa ederek uyanık olunuz. Ermenistan’ın tehlikeli zamanlarında, Ermeniler’in gördükleri zulüm ve işkencelerin ortadan kalkmasını ve ıslahat meselesini millet ele almıştır. Bu millet olma borcudur. Bu mesele ile uğraşmak bütün zihinleri tırmalarsa milletin ayrılığına sebep olur. Ermenistan meselesine zarar verir. Ermeni milletinden olup ve mezhepçe protestan, katolik, ortodoks ve buna benzer diğer mezhepten olan ermenileri şimdilik mezhep ayrılıklarına bakmayarak bu meselede hepsini bir araya toplayın ve birlik olun ki, Ermenistan meselesi yaşatılabilsin, kaybedilmesin.
Okullardaki çocukların fikirlerini dahi Ermenistan meselesiyle doldurun. Okulu olmayan ve öğretmen tutmaya gücü yetmeyen köylerde hiç değilse papazlar erkek ve kız çocuklarına imza atmasını öğretmelidirler. Ayrıca, şehirlerde ve köylerde okuma yazma bilmeyen büyüklere de yazı yazmayı öğretsinler. Hiç olmazsa imzalarını atabilsinler. Zira bu ilerde lazım olacaktır.
Avrupa devletleri, Anadolu’nun her tarafına konsoloslar tayin etmektedirler. Oralardaki ermeni meclisleri ve başkanları, konsoloslarla sık sık görüşüp buluşmalıdırlar. Ermeni milletinin dertlerini konsoloslara açıkça bildirmeli ve konsoloslarla tam ve yakın bir ilişki sağlanmalıdır ki, bizim meselemizin yabancı ağızlardan aleyhimize olarak konsoloslara duyurulmasına imkan kalmasın. Medeni Avrupa, mezhep ayırımı yapmadan bütün ermenilerin haklarını gözetir ve arka olur. Avrupa’nın medeni devletleri buna hazırdır. Hıristiyan ermenilerin dertlerini duymak ve onlara derman bulmak Berlin Konferansı’nın 61’nci maddesiyle çoğunluk hakları üzerindedir. Şimdiden biz bu çoğunluğu konsoloslara ispat etmeye çalışarak bu hakka layık olduğumuzu, becerikli namuslu olduğumuzu gösterelim.
Bilgiye susamışlığımızı göstererek islahat ve emniyeti arzuladığımızı kabul ettirelim. Her nerede olursa olsun karşımıza çıkan Avrupalı yolcuları güler yüzle karşılayıp ağırlayarak ermenilerin yaratılışındaki misafirperverliği de göstermelisiniz. Onlara eski ermenilik hikayelerini söyleyip ermeni davasına yardımcı olmak lazımdır. Avrupalı yolculara Ermenistan’ın bugünkü gerçek durumunu anlatarak onların yardımını dilemelisiniz.
Bunları kilise cemiyetleri ile kilise cemaatine duyurun. Ve telkin edin. Avrupalı yolcular hasta olurlarsa ve size muhtaç kalırlarsa hemen onların yardımına koşunuz ki, kalplerini kazanmış olasınız. Sizin böylesine örgütlere ihtiyacınız yoktur. Ancak, müslümanların eski barbarlığı yüreğinizde kökleşmişse korkmayınız, o zamanlar çoktan geçti.
Hıristiyan Avrupalı yolcularla çok samimi ve içten ilişkiler kurmalısınız. Bu talimatı bu nedenle göndermek lüzumunu duyduk. Osmanlı Devleti sizin Avrupalı yolcularla kurabileceğiniz samimi ilişkilere engel olamayacaktır. Eğer bunun için lüzum ve işkenceye uğranılırsa mahalli hükümete şikayet edilmelidir. Aynı zamanda en yakındaki konsolosa da durum bildirilmelidir. Patrikhaneye de olup bitenler bütün ayrıntılarıyla yazılmalıdır.
Patrik Nerses Varjabetyan Mayıs 1879
Kaynak:
Ermeni Portreleri
Hüdavendigar Onur
Burak Yayınları
İstanbul 2000
Kronoloji / kayıt
Kayıt
2025-08-15 02:50:16